ΣΧΟΛΙΑ ΓΙΑ ΤΟ ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΑ ΔΙΑΒΟΥΛΕΥΣΗ ΧΩΡΟΤΑΞΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΑΙΟΛΙΚΩΝ ΕΡΓΟΣΤΑΣΙΩΝ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΗΛΕΚΤΡΙΚΟΥ ΡΕΥΜΑΤΟΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ
Λευκάδα 20.03.06
Σχετικά με το προς διαβούλευση χωροταξικό και μετά από μελέτη και ανάλυση των δεσμευτικών όρων για την τοποθέτηση των Α/Γ και την εφαρμογή των όρων αυτών στη Λευκάδα είναι πεποίθησή μου ότι οι δεσμεύσεις αυτές έχουν λάβει υπόψη την υπάρχουσα πρόταση της Ισπανικής εταιρείας για το αιολικό εργοστάσιο στο νησί και έχει ληφθεί μέριμνα έτσι ώστε η εγκατάσταση αυτή να μην βληθεί.
Συμπληρωματικά, είναι άξιο προσοχής το γεγονός ότι η προτεινόμενες θέσεις των Α/Γ στο νησί ακολουθούν επακριβώς και με απόκλιση μέτρου το σχήμα των κύκλων με τους οποίους τα δεσμευτικά μέτρα των σχετικών αποστάσεων εφαρμόζονται.
Πρόκειται δηλαδή για δεσμευτικά μέτρα των οποίων η γέννηση δεν ήταν μία ορθολογική προσπάθεια προστασίας του περιβάλλοντος και της κοινωνίας με βάση την οικονομικοκοινωνική και περιβαλλοντική βιώσιμη ανάπτυξη αλλά η προστασία των ήδη δρομολογημένων επενδύσεων για αιολικά εργοστάσια ακόμη και αν αυτά σχεδιάζονται να λειτουργήσουν σε περιοχές με μικρή και έκταση (προβλήματα κλίμακας και σχέσης με το περιβάλλον) η και περιοχές με πολύ αξιόλογες προοπτικές ανάπτυξης άλλου τύπου (τουριστικές).
Είναι σημαντική η θέση της Λευκάδας ως πόλος έλξης βορειοευρωπαίων πολιτών που κατασκευάζουν την δεύτερη τους κατοικία με σκοπό την εν μέρει μετοίκισή τους σε ‘μία θέση στον ήλιο’. Έρευνες δείχνουν ότι τα σημεία έλξης των παραπάνω είναι το αίσθημα της φύσης, ο χαρακτήρας του περιβάλλοντος και το ‘καθαρό’ από έργα ανθρώπου τοπίο. Για το λόγω αυτό το κράτος έχει θεσπίσει το νόμο αρτιότητας των 4 στρεμμάτων που διασφαλίζει μία αναλογική σχέση δομημένου – φυσικού περιβάλλοντος τέτοια ώστε να μην καταστραφεί ο χαρακτήρας του δεύτερου.
Οι Α/Γ του αιολικού εργοστασίου είναι ορατές από σχεδόν το σύνολο της Νότιας Λευκάδας και των περιοχών αυτών που έλκουν τους Ευρωπαίους πολίτες καταστρέφοντας ολοκληρωτικά τη σχέση του δομημένου με το φυσικό περιβάλλον, αλλοιώνοντας ουσιαστικά το χαρακτήρα του νησιού και τις προσλαμβάνουσες των κατοίκων σε σχέση με την περιοχή στην οποία ζουν, ή σκέφτονται να μετοικίσουν, με τις προσλαμβάνουσες αυτές (πραγματικές ή φαινόμενες) να είναι η κύρια αιτία της ανοδικής ανάπτυξης του νησιού, της εισροής συναλλάγματος και της εξειδικευμένης απασχόλησης των κατοίκων.
Είναι συνεπώς σημαντικότατος ο παράγοντας αυτός ειδικά για τη Λευκάδα η οποία τα τελευταία 30 έτη έχει καταφέρει να εισέρθει σε ένα συγκεκριμένο ρυθμό ανάπτυξης, έχοντας πλέον ‘εξειδικευτεί’ στο τουριστικό προϊόν, όντας έτοιμη και κατάλληλη να ικανοποιήσει μεγάλο μέρος του υπολογισμένου ως 1.000.000 εξοχικών κατοικιών που θα κατασκευασθούν στην Ελλάδα τα επόμενα 8 έτη από Ευρωπαίους πολίτες.
Οποιαδήποτε αλλοίωση του τοπίου της Λευκάδας αποτελεί κίνδυνο μεταβολής του χαρακτήρα της αλλά και κίνδυνου εκτροχιασμού του νησιού από την πορεία που το σύνολο των κατοίκων με κόπο και σε διάρκεια χρόνου έχει επιτύχει.
ΠΡΟΤΑΣΗ 1: Βαθμός κοινωνικο-οικονομικής εξάρτησης από μη συμβατές δραστηριότητες
Οι δράσεις βιωσιμότητας (sustainability actions) έχουν θεσμοθετηθεί από την παγκόσμια κοινότητα με βάση το τρίπτυχο: ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ-ΚΟΙΝΩΝΙΑ-ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ. Το σύνολο των κρατών που έχουν δεσμευτεί για τις παραπάνω δράσεις είναι εκ των πραγμάτων υποχρεωμένο να εφαρμόσει σχετικές δράσεις μόνο κάτω από το τρίπτυχο αυτό και όχι από μονοσήμαντη θέση. Η άποψη αυτή έχει επικυρωθεί και από την Ελλάδα η οποία έχει αναλάβει τις υποχρεώσεις που απορρέουν από τη διακρατική αυτή συμφωνία.
Με βάση την αυτονόητη αυτή υποχρέωση προς την Παγκόσμια Κοινότητα και τους Έλληνες Πολίτες είναι σημαντικό να εξετασθεί ο βαθμός εξάρτησης κάθε τοπικής κοινωνίας από δράσεις οι οποίες ίσως βάλλονται από την εγκατάσταση και λειτουργία ενός Αιολικού Εργοστασίου.
Είναι αναγκαίο να συμπεριληφθούν κανόνες προστασίας των περιοχών αυτών που αποδεδειγμένα ζουν με βάση άλλες δραστηριότητες και ειδικά με βάση δραστηριότητες που έχουν άρρηκτη σχέση με το χαρακτήρα του φυσικού περιβάλλοντος. Πρέπει να εισαχθεί συντελεστής βαθμού ποσοστιαίας οικονομικής και επαγγελματικής εξάρτησης της κοινωνίας ενός τόπου από μη συμβατές με τα Αιολικά εργοστάσια δραστηριότητες και αυτός επιπροσθέτως των υπαρχόντων δεσμεύσεων, να καθορίζει το βαθμό αλλοίωσης των υπαρχουσών συνθηκών κάθε τόπου και την προοπτική κοινωνικής και οικονομικής βιωσιμότητας του.
ΠΡΟΤΑΣΗ 2: ‘ΑΞΙΟΛΟΓΕΣ’ και ‘ΕΞΑΙΡΕΤΙΚΕΣ ΠΑΡΑΛΙΕΣ’
Είναι αξιόλογη η προσπάθεια αναφοράς στις αξιόλογες παραλίες και η προσπάθεια αποφυγής αλλοίωσης του χαρακτήρα τους. Παρ΄όλα αυτά είναι σημαντικό και απαραίτητο να βελτιωθούν δύο σημεία:
2α: Μία αξιόλογη παραλία δεν πρέπει να λαμβάνεται υπόψη ωσάν να υπάρχει αποκομμένη από το περιβάλλον της. Η ανθρώπινη εμπειρία που απορρέει από την επίσκεψη στην αξιόλογη παραλία περιλαμβάνει όλες τις προσλαμβάνουσες από το σημείο εκκίνησης εώς το σημείο προορισμού. Είναι λοιπόν σημαντικό να αυξηθεί η προστατευμένη απόσταση εγκατάστασης Αιολικών εργοστασίων από αξιόλογες παραλίες το ελάχιστο στο διπλάσιο. Επιπροσθέτως και σύμφωνα με το γεγονός της συνολικής και όχι αποκομμένης ύπαρξης μίας παραλίας αλλά και της ανθρώπινης εμπειρίας έτσι όπως αυτή διαμορφώνεται από το σύνολο των προσλαμβανουσών μίας επίσκεψης είναι σημαντικό να αποκοπεί ο το προστατευτικό μέτρο από το βαθμό της κατευθείαν οπτικής επαφής με την αξιόλογη παραλία και μόνο και να μην εξαρτάται από αυτόν. Οι συνολικές προσλαμβάνουσες του επισκέπτη αφορούν όλη την εμπειρία επίσκεψης στην αξιόλογη παραλία και όχι το αν ένα εργοστάσιο είναι ορατό από το σημείο προορισμού. Πρέπει να ληφθεί μέριμνα στο παραπάνω καθώς και να σημειωθεί ότι η προστασία των αξιόλογων παραλιών δεν αφορά μόνο στο αν τα εργοστάσια είναι ορατά από τη θάλασσα αλλά πρωτίστως το βαθμό και χαρακτήρα της ολοκληρωμένης εμπειρίας που η επίσκεψη στην παραλία αυτή προσφέρει.
2β: Η Ελλάδα διαθέτει αριθμό αξιόλογων παραλιών οι οποίες πρέπει να προστατευθούν από την εγκατάσταση εργοστασίων παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας, αυτές αλλά πρωτίστως το περιβάλλον τους.
Παρόλα αυτά η χώρα μας διαθέτει παραλίες οι οποίες θεωρούνται ποιο αξιόλογες από άλλες. Αυτές είναι οι παραλίες που επισήμως είτε έχουν ψηφισθεί ως ιδιαιτέρου κάλλους είτε έχουν βραβευθεί από επίσημους φορείς ως ιδιαίτερες.
Είναι αναγκαίο να ληφθούν πρόσθετα μέτρα για τις συγκεκριμένες αυτές βραβευμένες παραλίες αλλά και για το ευρύτερο περιβάλλον στο οποίο αυτές βρίσκονται.
Είναι σημαντική η σημείωση μας της προηγούμενης παραγράφου για την απεξάρτηση των μέτρων αυτών από το χαρακτηριστικό της κατευθείαν οπτικής επαφής ως μοναδικό κριτήριο. Η διαδρομή προς τις παραλίες αυτές και η χρήση του ευρύτερου χώρου από τον επισκέπτη πρέπει να εξασφαλίζουν τα ποιοτικά αυτά χαρακτηριστικά που χαρακτηρίζουν και την εξαίρετη παραλία και τα οποία αναζητά ο επισκέπτης αλλά και ο κάτοικος της περιοχής. Οποιαδήποτε μείωση της ποιότητας του περιβάλλοντος γύρω από τη εξαίρετη παραλία θα μειώσει έμμεσα και την ποιότητα της εμπειρίας επίσκεψής σε αυτήν άσχετα με το αν το Εργοστάσιο είναι ορατό από την αμμουδιά.
Επιπροσθέτως, η εξαίρετη παραλία συμπεριλαμβάνει και τη δυναμική συγκέντρωσης συγκεκριμένων δραστηριοτήτων σε σχέση με την επισκεψιμότητά της. Η ‘Εξαίρετη’ παραλία λοιπόν είναι εκ των πραγμάτων πόλος συγκεκριμένου τύπου ανάπτυξης με κέντρο αυτήν. Είναι λοιπόν σημαντικό και αυτονόητα να απεμπλακεί το γεγονός της απευθείας οπτικής επαφής του εργοστασίου από την παραλία ως μοναδικός όρος αλλά να εισαχθεί ο όρος της προστατευμένης περιοχής συγκεκριμένου δυναμικού ανάπτυξης γύρω από την παραλία άσχετα από την απευθείας οπτική επαφή από την παραλία μόνο. Αυτό προτείνεται διότι οποιαδήποτε δορυφορική ανάπτυξη λόγω της εξαίρετης παραλίας δεν θα λάβει χώρα στην παραλία αλλά σε ένα κύκλο τον οποίο αυτή ως κέντρο του ορίζει και ο οποίος πρέπει να έχει άρτιο χαρακτήρα και χαρακτηριστικά ποιότητας όμοια με αυτά της παραλίας. Είναι ανάγκη βιωσιμότητας η ανάπτυξη αυτή να προβλεφθεί και να προστατευθεί.
Είναι λοιπόν σημαντικό να:
- Εισαχθεί ο όρος της ‘ΕΞΑΙΡΕΤΗΣ’ παραλίας ο οποίος να χαρακτηρίζει παραλίες βραβευμένες η χαρακτηρισμένες ως ιδιαίτερες.
- Οι γενικοί περιορισμοί να εξασφαλίσουν την ποιότητα των χώρων στους οποίους βρίσκονται οι περιοχές ιδιαιτέρου ενδιαφέροντος όπως οι παραλίες άσχετα με το αν τα εργοστάσια είναι ορατά από την παραλία. Όλοι οι όροι και περιορισμοί πρέπει να εξασφαλίζουν ότι τα εργοστάσια δεν θα είναι ορατά όχι μόνο από την παραλία αλλά και από την γύρω από αυτήν περιοχή ιδιαίτερης δυναμικής λόγω της ύπαρξης και χρήσης της παραλίας. Οι χώροι ενδιαφέροντος (παραλίες) πρέπει να αντιμετωπίζονται ως μέρη του ευρύτερου χώρου και όχι ως αποκομμένοι από την εμπειρία επίσκεψής τους. Οι όροι προστασίας των παραλιών πρέπει να είναι και όροι προστασίας των χώρων που αυτές βρίσκονται και της διαδρομής προς αυτές.
- Για τους παραπάνω λόγους προτείνουμε το διπλασιασμό των προτεινόμενων ακτινών προστασίας από τις αξιόλογες παραλίες αλλά και εξασφάλιση τριπλάσιας απόστασης στις πολύ λιγότερες αυτές περιπτώσεις που τα εργοστάσια απειλούν το χαρακτήρα περιοχής ΕΞΑΙΡΕΤΩΝ και ΒΡΑΒΕΥΜΕΝΩΝ παραλιών.
Είναι σημαντικό στο σημείο αυτό να τονιστεί ότι είναι υποχρέωση της Ελλάδας, ο βαθμός κοινωνικής-οικονομικής-περιβαλλοντικής βιωσιμότητας να εξετασθεί ως τρίπτυχο και οποιαδήποτε απόφαση να μην ληφθεί μονοσήμαντα καθώς αυτό θα αποτελούσε παραβίαση των δεσμεύσεων της χώρας μας στην Παγκόσμια Κοινότητα για τον αγώνα προς τη βιωσιμότητα του πλανήτη και της ανθρώπινης κοινωνίας. Θεωρώ λοιπόν τη σειρά παρουσίασης των προτάσεων στο πόνημα αυτό ως σειρά προτεραιότητας.
Με εκτίμηση
Κ. Γράψας αρχιτέκτων
BA(Hons) Arch, DipArch RIBA Arch, MPhil Environmental Design (Cambride)
Γραμματέας Συλλόγου Αρχιτεκτόνων Λευκάδας
Λευκάδα 31100
Περισσότερα... »
